Szukasz tłumacza ekspresowego z angielskiego i niemieckiego w Warszawie? Najlepsze tłumaczenia!

ARCHITEKTURA I RZEŹBA GOTYCKA POZA FRANCJĄ CZ. II

Angielscy historycy sztuki rozróżniają często trzy okresy rozwojowe gotyku angielskiego: a) styl wczesny (early english), mniej więcej do roku 1250: b) styl krzywolinijny lub ozdobny, od r. 1250 do 1350: c) styl „pionowy“ (perpendicular style). Można by je raczej sprowadzić do dwóch okresów, ponieważ w trzecim zarysowują się jedynie silniej tendencje drugiego okresu. Przeciwnie, powstanie stylu early english poprzedzone jest długim okresem poszukiwań.

Widzieliśmy już, że Anglia wyprzedziła Francję w stosowaniu sklepienia krzyżowo-żebrowego w wielkich budowlach, skoro katedra w Durham, której budowę rozpoczęto w r. 1093 a zakończono w 1133, a więc w chwili rozpoczynania prac w S. Denis, posiadała sklepienie krzyżów o- żebrowe. W XII w. podobne wysiłki podejmowane są w obu krajach. I tu, i tam występują wahania co do układu ścian wewnętrznych nawy w trzy (z pominięciem bądź empory, bądź triforium) lub w cztery kondygnacje. Mówiliśmy o wpływie sztuki anglonormandzkiej na styl Ile-de- France. Odwrotnie, prezbiterium katedry w Canterbury przebudowuje w latach 1175 -1192 dwóch architektów, z których jeden, Guillaume de Sens, jest twórcą katedry w Sens.

W XIII w. zaznacza się oddalenie obu krajów, mimo że kościół opactwa w Westminster (prezbiterium przebudowane po r. 1245, nawa po r. 1298) jest jeszcze dziełem na pół francuskim, choćby dzięki wyjątkowemu w Anglii zastosowaniu obejścia i kaplic promienistych. Ale o wiele wcześniej zbudowana katedra w Salisbury stanowi najlepszy przykład stylu early english. Jest ona dokładnie współczesna katedrze w Amiens (budowa rozpoczęta w r. 1220), a porównanie obu tych budynków pozwala uwypuklić zachodzące między nimi różnice. Katedra angielska to budowla romańska, do której pokrycia zastosowano sklepienie krzyżowo-żebrowe i w której występują ostre łuki. W planie zrezygnowano z obejścia, zachowując proste zamknięcie prezbiterium, a nawet podwójną nawę poprzeczną, jak zresztą w wielu kościołach podobnego typu (York, Lincoln, Worcester, Exeter, Hereford). W elewacji ściany nawy występują trzy kondygnacje z triforium, ale wielkie arkady o bardzo ostrym kącie załamania mają charakter normandzki, dzięki obfitym profilowaniom. Triforium biegnie nieprzerwanie, nie podkreślając linii podziału na przęsła, które dzięki temu zatracają swą odrębność – tę uderzającą czytelność, występującą w katedrach francuskich: Okna są niższe i wysokość sklepienia dochodzi zaledwie do 25 m, wobec 43 m w Amiens. Na zewnątrz układ brył katedry w Salisbury jest hierarchicznie skupiony na sposób romański, już nie dokoła prezbiterium, ale dokoła wieży zakończonej iglicą wysoką na 123 m, jedną z najpiękniejszych w Anglii, nadbudowaną później (XIV w.). Podobne cechy odnajdujemy w katedrach Wells i w Lincoln, gdzie dwie piękne wieże są zasłonięte częściowo dobudowaną później szeroką ścianą fasady ozdobionej rzędami arkadek.

Jesteśmy następnie świadkami zdumiewająco szybkiego rozwoju. Od XIII w. rozpoczyna się panowanie linii krzywej i prowadzi nas niemal bez przejścia od stylu romańskiego do płomienistego. Nazwa stylu krzy- wolinijnego pochodzi, (podobnie jak nazwa francuskiego stylu promienistego) od specyficznego układu mas werków okiennych z motywami trój-

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.